Bài hướng dẫn này là cần thiết cho những người yêu Điêu khắc số. Đầu tiên là một khối hình học thô và đơn giản, sau đó đi sâu vào tinh chỉnh.

Các bạn phải tự mình tìm ra con đường riêng của mình qua hướng dẫn này, và có thể áp dụng làm cho các đối tượng khác như nam, già, trẻ... Tùy thuộc vào loại hình và cơ bắp cơ thể, bạn muốn nhấn mạnh các cấu tạo giải phẫu giới tính, hay độ tuổi, chủng tộc nào, và chúng khác nhau rất nhiều, nhưng bước cơ bản là giống nhau. Các hướng dẫn này nên được coi là một bài tham khảo cho các mô hình khác.

Bài này, ta sẽ cùng nhau tạo ra một cơ thể nữ thanh niên với cơ thể được tập luyện. Phụ nữ và tuổi trẻ, bởi vì tôi không thích hướng dẫn modelling nhiều cơ bắp hoặc bóp méo, quái dị, vì tôi vẫn muốn có một số nghiên cứu cơ bản để qua đây ta có thể áp dụng cho cơ thể một nam thanh niên.

Hướng dẫn này đã được thực hiện trong 3DS max, nhưng nó có thể nhập vào bất kỳ phần mềm nào hỗ trợ 3d có kỹ thuật tạo hình qua sự phân chia. Một số phần mềm cho phép lựa chọn và phân chia của cạnh và nhiều cạnh một lúc và sẽ tăng tốc độ modelling rất nhiều (như Zbrush, Mudbox...)

Các bạn sẽ được làm quen với các khái niệm và kiến thức sau đây:

- Bề mặt, và sự chia nhỏ (Subdivision surfaces)

- Các cạnh vòng chu vi và hệ thống các cạnh đơn (Edgeloop và Edgerings)

- Các mặt đa giác (Quad polygons)

1) Tạo một khối trụ (cylinder) với thông số: sided: 12, segments high: 6 và bán kính tùy ý vừa mắt thì thôi (xem hình tham khảo).

2) Scale và di chuyển (move) các segments thành một cơ thể hình dạng thô (chưa có đầu, và tứ chi) chỉ có vai, ngực, phía dưới là eo, hông và mông

3) Kể từ khi thực hiện khới tạo mô hình cả hai phía ta hơi vất vì phải cân đối cả hai bên. Nhưng đến lúc này, chúng ta sẽ chỉ làm một nửa (dùng lệnh Symmetry), nửa kia đối xứng sẽ hiện lên lúc cần thiết khi ta muốn xem tổng thể (bấm vào hàng Symmetry trong bảng lệnh Modify). Đẩy các điểm xung quanh để hình thành các chi tiết cơ thể trong khi vẫn giữ các đường của xương quai xanh, eo, hông, bụng và khung chậu, mông.

4) Chúng ta thêm một số chi tiết các đường chạy theo theo hình (có thể dùng lệnh connect hoặc cut) và di chuyển để tạo thành các đường điểm cấu tạo của vú, hông và mông.

5) Thêm một đường vòng ở vị trí nách sẽ giúp chúng ta xử lý khối của nách sau.

6) Hủy bỏ các cạnh lỗi hay dư thừa để tiết kiệm bộ nhớ.

7) Đến bầu vú! Tạo các núm vú bằng cách chamfer các điểm tại vị trí núm vú.

8) Tạo bầu vú dễ dàng trong 3 bước!

a) dùng lệnh cut cắt từ điểm vào trong nóm vú theo hình tham khảo dưới đây và tạo hình cho núm vú hình tròn.

b) tạo và di chuyển cạnh tròn đủ để xác định được hình dạng của nó (Một số người có thể muốn thêm nhiều edgeloops ở đây)

c) kéo nhô ra các cạnh vòng tạo hình cho bầu vú.

9) extrude hiện mặt có ở vị trí cánh tay để tạo tay

10) Xoá polygon cuối cánh tay. Các bạn hãy cố gắng Etrude cho chính xác từ nơi nách đi ra. Và hãy đánh dấu chỗ đó bằng màu xanh

11) Chúng ta cắt hai cạnh mới tại chỗ nách đã dánh dấu, để tạo phía lõm dưới nách.

12) Cắt 3 cạnh vòng mới ở phần cánh tay (dùng Quick Slice).

13) di chuyển các đỉnh trong hình, tạo thô cẳng tay và khuỷu tay (elbow and forearm)

14) Đây là một bước quan trọng. Xoắn (Twist) hoặc xoay(rotate) các cạnh bên ngoài (edgeloops) 90 độ. Nhiều khi ta vẫn tiếp tục để các vòng tay thẳng ngay cả khi đang làm chi tiết cánh tay. Vì vậy khi xoắn (twist) bạn sẽ thấy cơ bắp dễ tạo đúng hướng hơn là không xoay. Nếu bạn tạo (modelled) chúng thẳng với hướng ban đầu khi Etrude và sau nà khi khởi tạo các chuyển động cho nó, thì sẽ rất khó đẹp và được tự nhiên. Các bạn tham khảo hình dưới để hình dung được công việc.

15) Bây giờ chúng ta thêm vào các chi tiết ( thêm tiết diện) bằng cách cut hay Quick Slice cho các bắp tay, cẳng tay và đã thấy hình dạng những cánh tay. Bước này chỉnh sửa cơ bản giống như với một khối trụ (cylinder). Đến bước này, các cánh tay vẫn còn khá chung chung. Bước tiếp theo bao gồm một số bước hữu ích để thêm chi tiết, nhưng chủ yếu vẫn là sử dụng trực quan để thêm, di dời đường và điểm để chỉnh sửa.

16) Cần dành thời gian để xây dựng cho một số chi tiết. Ta muốn thêm ở cẳng tay (forearm) một số cơ bắp, vì vậy tôi tạo một số mặt xiên (bevelled) ở một số mặt (2) và được thêm vào trong đó một vòng tròn (3) và đẩy các điểm (verts) từ trong ra ngoài để hình thành cổ tay.

17) Bạn có thể thấy các kết quả trong hình dưới. Ta không kỳ chi tiết nào nữa để vào phần sau của cánh tay. Trước khi tiếp,ta hãy loại bỏ bớt các đường thừa.

18) Nếu bạn vẫn chưa vừa ý, thì thêm một số chi tiết trong vùng khuỷu tay (elbow) cho các cơ bắp và nhiều hơn nữa cho phần cẳng tay (forearm)

Top of Form

Bottom of Form

19) Và hơn nữa, thay đổi một chút hướng của các vòng tròn vành. Có thể thêm cạnh vòng thứ hai ở trên lưng chừng chỗ gấp khuỷu tay nhưng nên cẩn thận để khỏi gây ra bất kỳ vấn đề nào ảnh hưởng đến kết quả.

20) Sau đây là những gì chúng ta sẽ làm ngay bây giờ! Bạn hãy thử cách tạo bàn tay của riêng bạn theo mẫu trên xem sao. Đây sẽ là một thử thách cho bạn.

21) Đã xong phần cánh tay, chúng ta sẽ tiếp tục thực hiện các bộ phận khác. Để xác định bả vai phía sau, chúng ta sẽ thêm một số chi tiết đoạn (2) và di chuyển các điểm (verts) xung quanh đó (3). Các bạn tham khảo các đoạn thêm màu xanh đậm.

22) Một số đoạn mới tạo ra trong bước 21 sẽ giúp ta làm tiếp phần khối vòng mông.

23) Tạo mới một đa giác từ phía trước của đũng quầntrước đến phần xương cùng phía sau (1) sau đó chia nó thành 4 đoạn (2). Sử dụng các điểm (verts) hiện có để kết nối với phần xương cùng (3) bằng kỹ thuật conect điểm.

24) Bạn hãy tiếp tục thêm một thử thách nữa là tự tạo ra đôi chân của mình theo cách làm trên. Kiểm tra các chân được modelling xem như nó đã được xây dựng.

25) Chân có một số vành không cần thiết nữa. Ta cũng muốn để điều chỉnh các cơ bắp chân một chút vì cạnh quá nhiều. Thêm vào một số đoạn vòng. Một cạnh đi vòng quanh mông ở vị trí thấp hơn cạnh của nó như hình dưới.

26) Thêm một số chi tiết đoạn đưa vào để thêm một số điểm, đoạn đặng tinh chỉnh cho các khung sườn, khung chậu và mông.

27) Ta đã gỡ bỏ một phần của vòng tròn từ bên trong vú ở phía sau. Tôi thêm vào một cạnh ở dưới cùng của vú để tạo ra một nét nhăn sắc. Đoạn thêm được cập nhật để xác định hình dạng nếp nhăn này. Trong đoạn vòng đi theo chiều dọc, kiểm tra tất cả các đường xung quanh và cũng như trở lên tới cổ để xác định cột sống. Không gian cho rốn cũng nên được thêm vào.

28) Loại bỏ một cạnh và cut thành hai đoạn để tinh chỉnh một chút độ tròn cho vai và cho con bầu vú.

29) Tương tự như bước 28, nhưng từ phía sau. Lưu ý rằng bước 28 và 29 cùng gây ra một chút thay đổi hình dạng từ cổ đến xương vai.

30) Chỗ trũng ở giữa hai bả vai sau lưng khá tốt do được tạo bởi 2 mặt vát. Thêm một số điểm và thêm một số vết cắt (cut). Sự biến dạng ở đây không nhiều lắm.

31) Phóng lớn phần rốn. Tạo một mặt xiên và extrude các mặt trong một vài lần. Đây là nơi nhiều chi tiết và ta sẽ tinh chỉnh để có kết quả hơn nữa.

32) Thêm một thử thách, hãy tự tạo một cái đầu của bạn và gắn vào để hoàn chỉnh toàn thân nữ. Nếu bạn đã qua được các bước trên thì làm một cái đầu với bạn cũng không đến nỗ quá khó.

33) Khi đã có đầu, ta dễ dàng thêm xương quai xanh và các chi tiết để cổ và trên cột sống bằng cách thêm các đường cắt (cut).

34) Đây là giai đoạn tinh chỉnh và bạn có thể thêm vào các chi tiết hoàn chỉnh.

35) Có một điều cuối cùng để để nói: xoay góc cánh tay của bạn vào và làm mịn phần vai. Coi kỹ lại lần cuối tay chân của mô hình có vấn đề gì cần sửa không. Để công việc tạo tóc và áo quần không phức tạp thêm, bạn nên tự thiết kế lấy quần áo của riêng bạn qua các bài hướng dẫn về quần áo (cloth).

Dưới đây là kết quả cuối cùng khi render.

Có lẽ chúng ta sẽ tạm dừng tại đây. Và hẹn tái ngộ. Bài này quá dài dù đã không có phần Modeling bàn tay, đôi chân cùng cái đầu. Đây là bài quan trọng cho các bạn học ngành Điêu khắc.

Nguồn : Hoachithanh.com

Làm thế nào để tạo dựng nhanh chóng một mô hình 3d cho thành phố? Với các bước trong bài hướng dẫn này, ta sẽ lần lượt thấy làm cách nào để tạo ra một mô hình thành phố. Tiếp đó, ta sẽ tạo nước và cây cối. Để xây dựng được các cấu trúc thành phố, bạn nên xem xét các công trình xây dựng trên google hay một số nguồn, để có được một ý tưởng tổng quan cho các căn hộ, nhà máy… Đó là một công việc kiên nhẫn và tốn không ít thời gian của bạn. Nào, chúng ta hãy bắt đầu nhé.





1.) Để bắt đầu tạo một plane kích thước như ở dưới (20 x 20). Thêm một Edit Mesh modifier cho plane và chọn select Polygon.




2.) Kéo chuột lên trên một vài polygons, trong đó có một hàng, và sau đó sử dụng ctrl + nhấp chuột trái để đánh dấu một vài hàng (tham khảo hình).



3.) Trong khi polygons được chọn, bấm phím M hay Render-> Material Editor. Trong Material Editor, chọn ô trống đầu tiên. Double click chuột vào hộp màu xám bên cạnh chữ Diffuse và thay đổi màu thành đen. Áp vật liệu này cho các polygons. Lưu file với một tên dễ nhớ như "citymap", hoặc khác là tùy bạn.


Các bước Xây dựng đầu tiên: 

1.) Để làm được điều này, đầu tiên tạo ra một tập tin mới và chúng ta sẽ xây dựng một tòa nhà cơ bản đầu tiên.
2.) Bắt đầu bằng cách chọn Gengon từ Extended Primitives. Ta định hình lại hình dạng của gengon (bạn có thể phải thử nghiệm một chút để tìm hình hợp ý nhất với các ý tưởng của mình).




3.) Bây giờ ta nhân bản bằng cách selecting -> Edit-> Clone-> and Copy (Ctrl+V). Di chuyển và thay đổi màu một chút cho khác với khối ban đầu lên phia trên.
 4.) Dùng lệnh Scale phía dưới của gengon mới khoảng 3 / 4 kích cỡ của đối tượng trước đó. Sau đó, dùng các lệnh trong modifier panel, tăng chiều cao đến chiều cao của tổng thể xây dựng mà bạn muốn. Từ bây giờ, chúng ta sẽ gọi các khối cơ bản này trong xây dựng là gengon cấp độ một.





5.) Tiếp theo dùng các lệnh (Edit-Clone-Copy) từ gengon ban đầu (cấp một) và di chuyển nó dọc theo trục dọc y. Tiếp tục tạo như vậy với các gengons cho đến khi đủ số cần thiết.



6.) Để thêm các kiểu và hình dáng nhà cửa cho công việc xây dựng, chọn các hình cơ bản và thêm các phép hiệu chỉnh Edit Poly modifier. (Lưu ý: Nếu bạn xây dựng bằng các khối gengon clone bằng cách sử dụng một clone với tùy chọn Instance thay vì một copy, thì tất cả các khối gengon được tạo ra sẽ bị thay đổi khi cái ban đầu thay đổi, vì vậy chúng ta không nên chọn Instance). Tiếp tục chọn các ô vuông nhỏ hơn gengon ở mặt bên của gengon đáy tòa nhà rồi extrude chúng. Chúng sẽ được kéo ra trong khung cảnh. Sau đó chọn chỉnh sửa Vertex và chọn hai điểm trên và kéo nó xuống. Xem hình ảnh dưới đây để tham khảo.




7.) Trên khối gengon trên đầu trong tòa nhà, chuyển Edit Poly và lựa chọn polygon. Sau đó chọn polygons, tạo mái nhà bằng cách dùng lệnh bevel để mái có một độ dốc.

8.) Lựa chọn tất cả các khối trong tòa nhà và tạo nhóm (Group). Lưu file và đặt tên nó là building. 

Bước trộn các file lại với nhau:
1.) Trong "citymap" chọn File->Merge và lựa chọn các mô hình trong file để trộn vào khung cảnh. Bạn có thể scale và move để mô hình của bạn phù hợp với trên bản đồ (tấm Plane). Sau đó, di chuyển nhà cửa vào nơi bạn muốn.
2.) Để tạo tòa nhà nhỏ hơn xung quanh tòa nhà chính lớn, thêm một vài chỉnh sửa nữa trong Edit Poly cho Plane citymap. Chọn các polygons nhỏ hơn (vuông) xung quanh tòa nhà lớn, và bấm vào Inset.
3.) Bây giờ với những mặt mới còn đang được chọn, dùng lệnh extrude polygons và bạn sẽ thấy xuất hiện các tòa nhà nhỏ. Lưu ý một chút, các tòa nhà có các đường nhỏ bao quanh do dùng lệnh Inset, để sau này ta sẽ tạo ra các vỉa hè.





4.) Thành phố nhỏ phải có nơi nghỉ ngơi thư giãn mang tính nghệ thuật. Đây là nơi để các nhà nghệ thuật có cảm hứng sáng tạo và nghiên cứu các loại hình nghệ thuật để làm đẹp cho các công trình xây dựng. Bạn có thể tìm kiếm trên bản đồ của Google tại Tokyo, Thượng Hải và các thành phố khác trên thế giới. Chúng cực kỳ hấp dẫn và thú vị. Tiếp theo ta sẽ tạo các hồ nước.

Tạo hồ nước:

1.) Để tạo một hồ nước, chẳng hạn tạo một dòng sông dùng cho đường thủy hoặc ao hồ, ta sử dụng lệnh Inset mà chúng ta đã sử dụng để tạo ra những tòa nhà. Sau đó, thêm lệnh Edit Mesh và đổi  màu sắc mới cho các polygons, ánh sáng màu xanh. Cuối cùng hơi extrude các polygons tại biên của dòng sông hay hồ nước, đã được tạo ra trước đó với Inset.




2.) Tiếp theo, tạo ra một vỉa hè, vào Edit Poly và chọn các polygons tại đường biên của các dòng sông hay hồ nước, bấm vào ô setting bên cạnh Inset. Chọn "By polygon" và inset với giá trị nhỏ. Tiếp theo Extrude và chọn "by group" để tạo ra một vỉa hè.




Khới tạo cây cối trong thành phố:

1.) Chọn một khu vực mà ở đó bạn sẽ tạo các cây cối như một công viên, hay dọc các đại lộ… Vào Edit Mesh modifier, và chọn polygons và sau đó bằng cách sử dụng Material Editor, thay đổi màu sắc của các khu vực để thành màu xanh lá cây.
2 .) Sau đó để thêm hoặc bumps các ngọn đồi trong khu vực, vẫn tiếp tục mà cùng một khu vực được lựa chọn và thêm vào một Noise modifier. Bạn có thể muốn thử nghiệm để tìm kết quả tốt nhất cho bạn, nhưng đây là một số kết quả dưới đây mà mà bạn có thể sử dụng được.




3.) Bây giờ để thêm các foliage (cây cối) bấm vào Create Panel và chọn AEC Extended rồi sau đó click foliage. Thiết đặt kích thước cây trồng mà bạn muốn và đặt nó trong mô hình. Lưu ý rằng các thiết đặt mặc định cho cây là rất lớn số lượng lá sẽ rất ngốn tài nguyên và Render lâu. Để chỉnh sửa, mở rộng Parameters panel và đặt các giá trị thấp cho vừa với khung cảnh.





Các bạn có thể tiếp tục với những phần trống còn lại theo các bước trên


 

Cao nguyên Mộc Châu nằm cách Hà Nội khoảng 190 km, một đoạn đường không ngắn nhưng nhiều bạn trẻ Hà Nội vẫn chọn cách đi xe máy tới đây. Cao nguyên xanh mướt này như có sức cuốn hút mãnh liệt, mùa nào tới đây cũng đều thích thú.

1. Phương tiện di chuyển

- Nếu là người yêu thích du lịch bụi, bạn có thể đi xe máy, thẳng đường Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, dọc theo Quốc lộ số 6 là tới. Đường đi thẳng, không khó đi.

- Đi không dừng nghỉ sẽ mất khoảng năm, sáu tiếng. Nếu vừa đi vừa dừng lại chụp ảnh, nghỉ ngơi thì mất từ sáng đến chiều, khoảng tám đến mười tiếng.

- Ngoài ra bạn có thể di chuyển bằng ôtô tại bến xe khách Mỹ Đình hoặc nhà khách Sơn La nằm đường Nguyễn Trãi. Thanh Xuân. Giá vé ôtô từ 80.000 đến 100.000 đồng.

- Bạn có thể thuê xe máy tại cách khách sạn để đi lại, tham quan các địa danh tại Mộc Châu.

2. Địa chỉ nhà nghỉ:

Huyện Mộc Châu có hai thị trấn là Thị trấn Mộc Châu và Thị trấn Nông trường, mỗi nơi cách nhau khoảng 3 km. Các khách sạn như Công Đoàn, Hương Sen hoặc những nhà khách nhỏ ở cả hai thị trấn đều có đầy đủ tiện nghi, điều hòa, nước nóng với giá từ 160.000 đến 250.000 đồng.

3. Món ngon Mộc Châu:

- Đặc sản ở cao nguyên này là bê chao, giá 100.000 đồng một đĩa, thịt trâu hầm lá chua, giá 50.000 đồng một bát, gà đồi, cá suối và rau cải xanh ngọt mát.

- Hai quán ăn ngon nổi tiếng là quán 64 và quán 70 nằm trên đường Quốc lộ 6 từ Hà Nội lên Mộc Châu, cách ngã ba thị trần khoảng năm đến bảy km. Giá cả ở hai quán này tương đương nhau.

4. Địa chỉ chỗ chơi:

- Bản Loóng Luông nằm trên đường Quốc lộ 6 có nhiều rừng đào, rừng mận bạt ngàn.

- Xã Tân Lập, Bản Ôn nằm trên đường vào thị trấn nông trường Mộc Châu có địa danh Ngũ Động và nhiều cánh đồng hoa dã quỳ, trạng nguyên, hoa cải.

- Thiên đường hoa cải ở bản Ba Phách với hàng chục mẫu ruộng lớn trồng toàn hoa cải. Bản nằm trên đường Quốc lộ 6, gần quán ăn 70, cách ngã ba thị trấn 5 km. Các bạn đi theo hướng lên Mộc Châu, khi nào thấy biển Công ty chè Mộc Châu thì rẽ vào con đường nhỏ đối diện. Đường đi vào bản quanh co, hơi khó đi nhưng bạn có thể yên tâm đi ôtô bảy chỗ vào tận bản.

- Nông trường với những đồi chè xanh mướt mát và dã quỳ nở vàng triền đồi.

5. Quà mua về:

- Bánh sữa, mật ong, sữa tươi, chè tuyết...

6. Những điểm cần chú ý:

- Các bạn tới tham quan, ngắm cảnh không nên làm ồn cũng như không tự ý xem xét cảnh quan xung quanh nhà người dân tộc. Không nên cho người lạ cầm xem máy ảnh và các đồ vật giá trị của mình. Không nên ở quá lâu, từ hai, ba tiếng tại một bản.

- Khoảng giữa tháng một dương lịch, hoa đào hoa mận sẽ nở trắng trời Mộc Châu rất đẹp. Trước khi đi, nên xem dự báo thời tiết trước khi lên đường và nên chọn những ngày nắng để xuất phát. Nếu gặp sương mù, nên đi tốc độ vừa phải, không nên đi quá nhanh hoặc quá chậm và chú ý bật đèn pha để các xe khác nhìn thấy.

Theo Ngôi Sao

Xứ Mường bồng bềnh men rượu ngày tết và bát cơm đe nồng nàn nếp nương cùng Đỗ Hữu Lực chia sẻ nụ cười dí dỏm của một cán bộ ở Mường Rậm, nhiều người dân ở vùng này có ngày sinh tháng đẻ sau tết cơm đe chín tháng mười ngày.

Có anh bạn làm báo tỉnh hay ưa thích lang thang, bật mí cho tôi rằng nơi ấy người Mường không chỉ ăn tết Độc Lập (2.9), tết Nguyên đán và tết Khai hạ Mường Bi rầm rộ lôi cuốn cả các tỉnh Tây Bắc vào hội. Rồi anh cười khinh khích: “Chưa ăn tết cơm đe thì chưa hiểu hết tính cách Mường”. Tết ấy còn to hơn tết Nguyên đán và có cái tên khá lạ lùng, “tết cơm đe” của Mường Rậm nay là xã Lạc Thịnh (huyện Yên Thuỷ).
Đúng hẹn với anh, nhằm ngày 26.10 âm lịch, từ Hà Nội, tôi theo đại lộ Thăng Long trực chỉ thị trấn Xuân Mai, rồi từ đây bắt xe ôtô khách xuôi theo đường Hồ Chí Minh, hoá ra xứ Mường Rậm này nằm ngay cạnh con đường thiên lý này, đoạn giáp ranh với huyện Cẩm Thuỷ của xứ Thanh.

Cả làng nồng hơi men

Cụ Bùi Văn Piềng, 81 tuổi, ngụ ở thôn Sáu, xã Lạc Thịnh bảo mấy đứa cháu kéo bằng được hai chúng tôi về nhà chơi để ăn tết cơm đe. “Ngày tết này ở đây còn được gọi là cơm đoàn kết, bất cứ khách lạ vào làng, ai cũng được mời đánh chén tuốt, vào đây, vào đây các cháu”.

Cơm đe thực ra là cơm được làm từ gạo nếp hấp (đồ) lên sau đó trộn ủ với lá cây rừng gần giống như rượu nếp ở miền xuôi. Để có cơm đe, người dân ở đây phải làm trước đó từ sáu đến bảy ngày. Nét độc đáo của tết cơm đe là dùng nhiều đồ chay. Trên mâm cúng bao giờ cũng phải có quả đu đủ, quả mướp đồ lên, măng giang lấy ở rừng về đồ hoặc luộc chín cùng với món vừng rang, giã mịn nhưng không cho muối và bất kỳ gia vị nào khác.

Cụ Piềng cho hay, để có ngày tết cơm đe thật vui vẻ và rôm rả, ngay từ lúc canh tư gà gáy, cả làng đã rậm rịch trở dậy chuẩn bị đồ cúng và bày biện mâm cỗ cúng. Theo quan niệm của người Mường Rậm từ xa xưa, cúng cơm đe phải trước khi mặt trời mọc vì thời gian này là trong sạch, thanh thoát và linh thiêng nhất trong ngày. Mâm cúng được đặt ở hướng chính giữa ngôi nhà sàn. Tuỳ áng chừng theo lượng khách sẽ qua lại nhà mình chúc tết mà gia chủ làm bao nhiêu mâm. Các thức ăn đều được bày trên một tàu lá chuối xanh. Khi mâm cúng đã được bày biện ngay ngắn, tất cả già trẻ, con cháu trong nhà phải mặc áo quần tề chỉnh ngồi nghe và xem một ông thầy mo có uy tín trong làng đến làm lễ với thời gian nhiều hay ít phụ thuộc vào việc gieo quẻ của ông thầy. Khi bài cúng kết thúc cũng là lúc các mâm cỗ được bưng ra và cả gia đình đều bắt đầu nhập tiệc.

Vì cơm đe… là cơm rượu nên cả làng từ đứa trẻ biết… ăn cơm đến cụ già răng rụng gần hết cũng đều được thưởng thức. Có hơi men nên cả làng cứ lâng lâng, bồng bềnh cảm giác. Gặp ai trên đường cũng thấy họ long lanh đôi mắt, nói cười râm ran vui vẻ.

Tết hoan lạc

Chủ tịch UBND xã Lạc Thịnh Quách Hữu Mưu cười hồ hởi cho hay, đối với dân Mường Rậm thì tết cơm đe là to nhất, to hơn cả tết Nguyên đán bởi lẽ ngoài sự vui vẻ, đầm ấm thì tết này còn gắn đến nhiều điều linh thiêng mà những người dân tộc Mường đều công nhận, đó là trận mưa ngày 26.10 hàng năm.

Ông Mưu bảo: bây giờ là 11 giờ, chắc khoảng hơn một tiếng nữa, qua giờ ngọ chắc chắn vùng Mường Rậm này có mưa. Thấy chúng tôi tỏ vẻ không tin, ông Mưu tủm tỉm: các chú cứ cạn thêm vài chung rượu nữa rồi xem, nếu không có mưa, tôi xin từ chức!”

Ngồi bên nhà sàn lộng gió, nhâm nhi chén rượu và… bát cơm đe cũng nồng nàn hương thơm của gạo nếp nương. Tự nhiên, chúng tôi thấy những làn gió lạnh khang khác rồi tiếp đến làn mưa bay như tiết mưa xuân. Thoáng cái, cả bầu trời Mường Rậm bao phủ một màu bàng bạc của nước.

Cụ Piềng cho biết, tích xưa ở Mường Rậm kể lại rằng từ xa xưa, có một vị tướng quân đi đánh giặc, trong lúc loạn lạc, vị tướng này bị lạc vào vùng Mường Rậm thì trời đã gần sáng ngày 26.10 âm lịch. Người mỏi, ngựa mệt do chạy nhiều ngày vì chưa ăn gì. Vị tướng vào một gia đình người Mường họ Bùi xin nghỉ lại. Trời lúc này chưa sáng, vả lại nhà họ Bùi nghèo nên chỉ đãi một bữa đạm bạc. Trong lúc đang ăn, chủ nhà mới nhớ là gia đình mấy hôm vừa rồi có ủ cơm đe để chuẩn bị nấu rượu cho tết Nguyên đán. Chủ nhà vội lấy ra cho tướng quân dùng tạm để lấy hơi men. Sáng hôm sau, trước khi tìm về triều đình, xúc động trước tấm lòng của gia đình người nông dân nghèo vùng Mường Rậm, được biết vùng này nghèo do bị hạn hán nhiều ngày. Tướng quân bảo gia đình lập đàn cầu mưa. Thật linh thiêng, sau khi tướng quân cúng xong thì trời đổ mưa khiến người dân vui mừng khôn xiết. Thế là từ đó cứ ngày 26.10, vùng đất Mường Rậm trời lại đổ mưa.

Chung vui tết cơm đe, vợ chồng, anh em bỏ hết tị hiềm, tha thứ cho nhau mọi lỗi lầm và đồng cảm. Tết cơm đe cũng là nơi khởi đầu cho tình yêu đôi lứa, gặp nhau trên đường làng, các nam thanh nữ tú má đỏ hây hây vì cơm rượu đe.

Trước khi rời Mường Rậm, chúng tôi được anh Bùi Minh, cựu cán bộ tư pháp xã Lạc Thịnh bật mí tôi hay một chi tiết thú vị về tết cơm đe. Anh bảo, trong những năm anh làm cán bộ tư pháp, anh phát hiện ra một chi tiết khá thú vị là rất nhiều người dân ở vùng này có ngày, tháng sinh khá trùng nhau sau tết cơm đe khoảng chín tháng mười ngày. “Thì anh bảo, bồng bềnh trong men rượu như thế, niềm hoan lạc sẽ tăng lên gấp bội chưa từng thấy…”, anh Minh cười dí dỏm.

Theo SGTT